Kora
Biografia

Kora, wła­ści­wie Olga Alek­san­dra Sipo­wicz z domu Ostrow­ska, pri­mo voto Jac­kow­ska (ur. 8 czerw­ca 1951 w Kra­ko­wie, zm. 28 lip­ca 2018 w Bli­żo­wie) – pol­ska pio­sen­kar­ka roc­ko­wa i autor­ka tek­stów, w latach 1976–2008 woka­list­ka zespo­łu Maanam. Uwa­ża­na za jed­ną z naj­bar­dziej cha­ry­zma­tycz­nych i wybit­nych posta­ci w histo­rii pol­skie­go roc­ka. Uzna­wa­na za iko­nę pol­skie­go roc­ka.

Młodość

Pocho­dzi­ła z ubo­gie­go domu. Była pią­tym i naj­młod­szym dziec­kiem Mar­ci­na Ostrow­skie­go (ur. 1897 w Bucza­czu, zm. 1960 w Kra­ko­wie) i Emi­lii Ostrow­skiej z domu Siar­kie­wicz (ur. 1908 w Sta­ni­sła­wo­wie, zm. 1971), jego dru­giej żony. Do 1939 Ostrow­ski był komen­dan­tem Poli­cji Pań­stwo­wej w Bucza­czu. Po agre­sji ZSRR na Pol­skę aresz­to­wa­ny przez NKWD zdo­łał uciec z wię­zie­nia i prze­do­stał się do Gene­ral­ne­go Guber­na­tor­stwa. W tym samym cza­sie jego pierw­sza żona i cór­ki zosta­ły depor­to­wa­ne do ZSRR (żona zmar­ła na zesła­niu).

Rodzi­ce Kory pozna­li się po II woj­nie świa­to­wej w Kra­ko­wie, gdzie obo­je pra­co­wa­li jako urzęd­ni­cy. Gdy mia­ła 4 lata, mat­ka zacho­ro­wa­ła na gruź­li­cę. Ze wzglę­du na trud­ną sytu­ację mate­rial­ną rodzi­ców Kora tra­fi­ła do domu dziec­ka pro­wa­dzo­ne­go przez sio­stry pre­zent­ki w Jor­da­no­wie. Spę­dzi­ła tam 5 lat aż do ukoń­cze­nia II kla­sy szko­ły pod­sta­wo­wej. Do rodzin­ne­go domu wró­ci­ła w 1960 roku tuż po śmier­ci ojca. W tym cza­sie padła ofia­rą mole­sto­wa­nia sek­su­al­ne­go przez kato­lic­kie­go księ­dza. Póź­niej musia­ła prze­nieść się do Jabło­no­wa Pomor­skie­go, gdzie przez kolej­ny rok miesz­ka­ła u swo­ich wujo­stwa i uczęsz­cza­ła do szko­ły pod­sta­wo­wej w kla­sie IV. Dal­szą edu­ka­cję w szko­le pod­sta­wo­wej i śred­niej kon­ty­nu­owa­ła w rodzin­nym mie­ście, aż do zło­że­nia egza­mi­nu doj­rza­ło­ści w VII Liceum Ogól­no­kształ­cą­cym im. Zofii Nał­kow­skiej w Kra­ko­wie.

Jako nasto­lat­ka była sil­nie zwią­za­na z kra­kow­skim śro­do­wi­skiem arty­stycz­nym i hip­pi­sow­skim. Przy­jaź­ni­ła się z Pio­trem Skrzy­nec­kim, Jerzym Bere­siem, Wie­sła­wem Dym­nym, Kry­sty­ną Zachwa­to­wicz czy Pio­trem Mar­kiem. To w cza­sach hip­pi­sow­skich przy­ję­ła swój pseu­do­nim “Kora”. Tuż po matu­rze pozna­ła Mar­ka Jac­kow­skie­go, muzy­ka grup Vox Gen­tis i Ana­wa, któ­re­go poślu­bi­ła w grud­niu 1971. Przez bli­sko dwa lata pra­co­wa­ła jako psy­cho­te­ra­peut­ka w Kli­ni­ce Psy­chia­trii Dzie­cię­cej w Kra­ko­wie. Spo­ra­dycz­nie wystę­po­wa­ła wów­czas na kon­cer­tach nowe­go zespo­łu męża, Osjan, któ­re­mu akom­pa­nio­wa­ła na fujar­ce i z któ­rym kon­cer­to­wa­ła po Pol­sce m.in. wspól­nie z Donem Cher­ry.

Kariera

Z zespołem Maanam

Jako woka­list­ka zade­biu­to­wa­ła w kolej­nym zespo­le Jac­kow­skie­go, utwo­rzo­nym w 1975 wraz z Milo Kur­ti­sem duecie M‑a-M gra­ją­cym alter­na­tyw­ną, inspi­ro­wa­ną Bli­skim Wscho­dem muzy­kę. Kora zaczy­na­ła od śpie­wa­nia woka­liz, po raz pierw­szy wystą­pi­ła z nimi w lutym 1976 w poznań­skim Klu­bie Medy­ka “Aspi­ryn­ka”, pro­wa­dzo­nym przez Zrze­sze­nie Stu­den­tów Pol­skich. Zespół kon­cer­to­wał m.in. z Macie­jem Zemba­tym, a współ­pra­ca ta zaowo­co­wa­ła nagra­niem przez Korę woka­liz z muzy­ką Micha­ła Loren­ca do odcin­ków Krew (1979) i Czy­stość (1979) seria­lu tele­wi­zyj­ne­go Przy­ja­cie­le (1979–1981).

Gru­pa M‑a-M, już w nowym roz­sze­rzo­nym skła­dzie i pod nową, roz­sze­rzo­ną nazwą Maanam, pod koniec lat 70. zaczę­ła grać roc­ka, a Kora zosta­ła jej głów­ną woka­list­ką. Od 1980 była jed­nym z naj­waż­niej­szych i naj­po­pu­lar­niej­szych przed­sta­wi­cie­li tego gatun­ku w histo­rii pol­skiej muzy­ki roz­ryw­ko­wej.

Maanam wydał 11 stu­dyj­nych albu­mów: Maanam (1981), O! (1982), Noc­ny patrol (1983), Men­tal Cut (1984), Sie ściem­nia (1989), Der­wisz i anioł (1991), Róża (1994), Łóż­ko (1996), Klucz (1998), Hotel Nir­wa­na (2001) i Zna­ki szcze­gól­ne (2004). Zespół wylan­so­wał kil­ka­dzie­siąt prze­bo­jów, m.in. “Boskie Buenos”, “Żądza pie­nią­dza”, “O! nie rób tyle hała­su”, “Kra­kow­ski sple­en”, “Kocham cię, kocha­nie moje”, “To tyl­ko tan­go” czy “Luc­cio­la” w latach 80 XX w.; “Anioł”, “Wyjąt­ko­wo zim­ny maj”, “Róża”, “Zapa­trze­nie”, “Po pro­stu bądź” czy “Po to jesteś na świe­cie” w latach 90 XX w. Kora była autor­ką więk­szo­ści tek­stów do pio­se­nek Maana­mu.

31 grud­nia 2008, po 32 latach ist­nie­nia, zespół Maanam zawie­sił dzia­łal­ność.

Kariera solowa

===== Po pierw­szym roz­pa­dzie Maana­mu =====

Na począt­ku karie­ry Maana­mu Kora zade­biu­to­wa­ła rów­nież na sce­nie teatral­nej. 7 lip­ca 1982, na wło­skim festi­wa­lu teatral­nym Dei Due Mon­di w Spo­le­to, mia­ła miej­sce pre­mie­ra dra­ma­tu “Mątwa” (1922) Sta­ni­sła­wa Igna­ce­go Wit­kie­wi­cza pre­zen­to­wa­nej przez zespół Teatru Sta­re­go w Kra­ko­wie. Kora wystą­pi­ła w nim obok m.in. Jerze­go Stuh­ra, Jerze­go Biń­czyc­kie­go i Ewy Kola­siń­skiej. Spek­takl wysta­wia­no tak­że w Medio­la­nie.

Po pierw­szym zawie­sze­niu dzia­łal­no­ści przez Maanam w 1986, Kora nagra­ła rok póź­niej razem z kra­kow­skim zespo­łem Püdel­si pły­tę Bela Pupa, zawie­ra­ją­cą pio­sen­ki Pio­tra Mar­ka, nie­ży­ją­ce­go lide­ra gru­py Düpą. Album uka­zał się w 1988.

14 mar­ca 1988 Jac­kow­ska wystą­pi­ła na VIII Prze­glą­dzie Pio­sen­ki Aktor­skiej we Wro­cła­wiu. Na galo­wym kon­cer­cie poświę­co­nym twór­czo­ści Agniesz­ki Osiec­kiej wyko­na­ła pio­sen­ki “Oku­lar­ni­cy” i “Kochan­ko­wie z uli­cy Kamien­nej”. Wów­czas naro­dził się pomysł na pierw­szą solo­wą pły­tę woka­list­ki, z pio­sen­ka­mi Jerze­go Wasow­skie­go i Jere­mie­go Przy­bo­ry z Kaba­re­tu Star­szych Panów. Roz­po­czę­te wów­czas pra­ce zosta­ły jed­nak odło­żo­ne do 1990.

W 1989 w limi­to­wa­nym nakła­dzie uka­zał się tomik poezji Kory Kra­kow­ski sple­en.

Po reaktywacji Maanamu

W 1990 kon­ty­nu­owa­ła pra­ce nad albu­mem z pio­sen­ka­mi z Kaba­re­tu Star­szych Panów. Towa­rzy­szy­li jej w tym pro­jek­cie bra­cia Mar­cin i Mate­usz Pospie­szal­scy. W związ­ku z ówcze­sną decy­zją o reak­ty­wa­cji Maana­mu pra­ce te trwa­ły jesz­cze na prze­strze­ni trzech lat. Pły­ta Ja pana w podróż zabio­rę uka­za­ła się w 1993 – w mar­cu na kase­cie magne­to­fo­no­wej, a w listo­pa­dzie na pły­cie kom­pak­to­wej.

W mię­dzy­cza­sie w 1992 opu­bli­ko­wa­ła auto­bio­gra­fię Podwój­na linia życia, wzna­wia­ną co kil­ka lat. Jej uzu­peł­nio­ne nowe wyda­nia uka­za­ły się naj­pierw w 1998, a póź­niej pod nowym tytu­łem Kora, Kora. A pla­ne­ty sza­le­ją w 2011.

W 2000 nagra­ła temat prze­wod­ni do seria­lu TVP Suk­ces, zaty­tu­ło­wa­ny “Magicz­ne sło­wo – suk­ces”. W lip­cu 2001 na rynek tra­fi­ła kom­pi­la­cja naj­cie­kaw­szych solo­wych nagrań Kory Zło­ta kolek­cja: Magicz­ne sło­wo – suk­ces.

W 2002 roz­po­czę­ła pra­ce nad nowym pro­jek­tem – Kora Ola Ola!, w któ­rym wzię­li udział muzy­cy gra­ją­cy muzy­kę poważ­ną, jaz­zo­wą, fla­men­co i laty­no­ską, pocho­dzą­cy z Pol­ski, Węgier, Kuby, Mek­sy­ku i Peru. W lutym 2003 uka­zał się ich album Kora Ola Ola!, na któ­rym zna­la­zły się bar­dzo róż­no­rod­ne utwo­ry od przed­wo­jen­nych tang, pio­se­nek Mie­czy­sła­wa Fog­ga, Jerze­go Peters­bur­skie­go, Wan­dy War­skiej, Marii Koterb­skiej czy Cze­sła­wa Nie­me­na do wybra­nych utwo­rów Maana­mu. Pro­mo­wał go cover “Nim zakwit­nie tysiąc róż”. Album tra­fił na 1. miej­sce pol­skiej listy best­sel­le­rów pły­to­wych OLiS.

W stycz­niu 2003 uka­zał się ponad­to sin­giel nagra­ny przez Korę z alter­na­tyw­nym zespo­łem elek­tro­nicz­nym, Bexa Lala. Nagra­ła z nim dwa utwo­ry, “Kra­ina bólu” oraz “Kocha­ny”. We wrze­śniu 2008 na rynek tra­fi­ła tanecz­na pły­ta Meta­mor­fo­zy fir­mo­wa­na przez Korę z debiu­tu­ją­cym duetem DJ-ów 5th Ele­ment. W zało­że­niu mia­ła zawie­rać tanecz­ne remik­sy hitów Maana­mu, jed­nak osta­tecz­nie nagra­no do nich w więk­szo­ści zupeł­nie nowe par­tie muzycz­ne i wokal­ne. Dodat­ko­wo Kora nagra­ła na nią trzy pre­mie­ro­we pio­sen­ki.

===== Po dru­gim roz­pa­dzie Maana­mu =====

Po zawie­sze­niu dzia­łal­no­ści Maana­mu w 2008 artyst­ka zaczę­ła wystę­po­wać pod szyl­dem Kora. Począt­ko­wo kon­cer­to­wa­ła wraz z więk­szo­ścią muzy­ków ostat­nie­go skła­du tego zespo­łu. Obok pre­mie­ro­wych nagrań solo­wych na jej kon­cer­tach pre­zen­to­wa­ne były głów­nie prze­bo­je Maana­mu. W lip­cu 2010 Kora była jed­ną z gwiazd roc­ko­we­go Jaro­cin Festi­wal.

W czerw­cu 2010 odby­ła się pre­mie­ra jej nowej solo­wej pio­sen­ki “Zaba­wa w cho­wa­ne­go”, wzbu­dza­ją­cej kon­tro­wer­sje ze wzglę­du na poru­sza­ną w niej tema­ty­kę pedo­fi­lii wśród księ­ży. Tekst do niej opar­ty był na oso­bi­stych prze­ży­ciach woka­list­ki z okre­su, gdy mia­ła 10 czy 11 lat. Do utwo­ru powstał jej pierw­szy od sze­ściu lat tele­dysk. Zdo­był on głów­ną nagro­dę festi­wa­lu ope­ra­to­rów fil­mo­wych Came­ri­ma­ge, czy­li Zło­tą Żabę. Był tak­że nomi­no­wa­ny do nagro­dy Grand Prix festi­wa­lu Yach Film, nagra­dza­ją­ce­go naj­lep­sze tele­dy­ski. Pio­sen­ka poja­wia się w fil­mie doku­men­tal­nym Toma­sza Sekiel­skie­go “Zaba­wa w cho­wa­ne­go” (2020).

W listo­pa­dzie Kora zapre­zen­to­wa­ła nowe­go sin­gla, nagra­ne­go przy udzia­le Sta­ni­sła­wa Soy­ki, “Nigdy nie zamknę drzwi przed Tobą”.

W latach 2011–2016 Kora była juror­ką pro­gra­mu Must Be the Music. Tyl­ko muzy­ka emi­to­wa­ne­go w tele­wi­zji Pol­sat. W mar­cu 2011 roku, z oka­zji 35. rocz­ni­cy debiu­tu Kory w Maana­mie, kon­cern EMI wydał zre­ma­ste­ro­wa­ne reedy­cje wszyst­kich pol­skich stu­dyj­nych albu­mów zespo­łu oraz solo­wych Kory, a w paź­dzier­ni­ku tak­że tych zagra­nicz­nych i kil­ku kom­pi­la­cji gru­py. Z tej oka­zji otrzy­ma­ła tam nagro­dę Bursz­ty­no­we­go Sło­wi­ka. 31 sierp­nia tego same­go roku, w 31. rocz­ni­cę pod­pi­sa­nia Poro­zu­mień Sierp­nio­wych, Pre­zy­dent RP Bro­ni­sław Komo­row­ski odzna­czył Korę Krzy­żem Ofi­cer­skim Orde­ru Odro­dze­nia Pol­ski jako zasłu­żo­ne­go twór­cę kul­tu­ry.

W paź­dzier­ni­ku 2011 odby­ła się pre­mie­ra sin­gla “Ping pong”, pierw­sze­go zapo­wia­da­ją­ce­go nowy album Kory. Tekst tego utwo­ru był inspi­ro­wa­ny wier­szem Józe­fa Kury­la­ka “Bicie moje­go ser­ca” i wzbu­dził kon­tro­wer­sje ze wzglę­du na poru­sza­ną tema­ty­kę wal­ki Boga z sza­ta­nem. W listo­pa­dzie odby­ła się pre­mie­ra całej pły­ty Ping pong, któ­ra była pierw­szym solo­wym albu­mem w karie­rze Kory z cał­ko­wi­cie pre­mie­ro­wym reper­tu­arem. Kom­po­zy­to­rem więk­szo­ści mate­ria­łu został gita­rzy­sta Mate­usz Waś­kie­wicz, pra­cu­ją­cy z artyst­ką od 2008. Zespół Kory, któ­re­go osta­tecz­ny skład ufor­mo­wał się w 2010, uzu­peł­ni­li gita­rzy­sta Krzysz­tof Skar­żyń­ski, wete­ra­ni “nowej fali” lat 80., basi­sta Mar­cin Ciem­piel i per­ku­si­sta Artur Haj­dasz. Album pro­mo­wa­ły dodat­ko­wo sin­gle “Prze­pis na szczę­ście” oraz “Stre­fa ciszy”. Pły­ta uzy­ska­ła sta­tus zło­tej.

W listo­pa­dzie 2012 wyda­na zosta­ła dwu­pły­to­wa reedy­cja albu­mu, zaty­tu­ło­wa­na Ping pong − Małe wol­no­ści, wzbo­ga­co­na o dodat­ko­wą pły­tę z jede­na­sto­ma remik­sa­mi utwo­rów pocho­dzą­cych z pod­sta­wo­wej wer­sji albu­mu, przy­go­to­wa­ny­mi przez DJ-ów z całej Euro­py. W ramach pro­mo­cji pły­ty Kora wystą­pi­ła pod­czas fina­łu tanecz­ne­go pro­gra­mu Got to Dan­ce. Tyl­ko taniec, wyko­nu­jąc utwór “Jed­no sło­wo wszyst­ko zmie­nia” zre­mik­so­wa­ny przez Toma Fore­ste­ra. W 2011, rów­no­le­gle z nową pły­tą, uka­za­ła się tak­że nowa, roz­sze­rzo­na edy­cja auto­bio­gra­fii Kory pod nowym tytu­łem Kora, Kora. A pla­ne­ty sza­le­ją. We wrze­śniu 2012 pre­mie­rę mia­ła nie­pu­bli­ko­wa­na pio­sen­ka z tek­stem Kory do muzy­ki Mar­ka Jac­kow­skie­go, “Zapy­taj mnie o to, kocha­ny”, nagra­na osta­tecz­nie przez Anię Wyszko­ni i pro­mu­ją­ca jej album Życie jest w porząd­ku. Artyst­ka nomi­no­wa­na była do nagród Tele­ka­me­ry 2012, 2013 i 2015 w kate­go­rii Juror i do nagro­dy Wik­to­ry 2012 i 2013 w kate­go­rii Oso­bo­wość tele­wi­zyj­na.

11 kwiet­nia 2014 Kora zosta­ła odzna­czo­na przez mini­stra kul­tu­ry i dzie­dzic­twa naro­do­we­go Bog­da­na Zdro­jew­skie­go Srebr­nym Meda­lem “Zasłu­żo­ny Kul­tu­rze – Glo­ria Artis”, przy­zna­wa­nym oso­bom szcze­gól­nie wyróż­nia­ją­cym się w dzie­dzi­nie twór­czo­ści arty­stycz­nej, dzia­łal­no­ści kul­tu­ral­nej lub ochro­nie kul­tu­ry i dzie­dzic­twa naro­do­we­go. W 2016 artyst­ka zosta­ła boha­ter­ką fabu­la­ry­zo­wa­ne­go fil­mu doku­men­tal­ne­go w reży­se­rii Bar­to­sza Konop­ki Dro­ga do mistrzo­stwa, w któ­rym obok Toma­sza Stań­ki, Janu­sza Gajo­sa, Agniesz­ki Hol­land i Rafa­ła Olbiń­skie­go opo­wia­da­ła, jak wyglą­da­ła jej dro­ga do suk­ce­su. Jego pre­mie­ra odby­ła się w gma­chu Teatru Naro­do­we­go w War­sza­wie 5 kwiet­nia 2016. 20 kwiet­nia 2016 Aka­de­mia Fono­gra­ficz­na uho­no­ro­wa­ła Korę Zło­tym Fry­de­ry­kiem za cało­kształt twór­czo­ści.