Anna Jantar
Muzyk

Anna Jan­tar, właśc. Anna Maria Kukul­ska z domu Szme­ter­ling (ur. 10 czerw­ca 1950 w Pozna­niu, zm. 14 mar­ca 1980 w War­sza­wie) – pol­ska pio­sen­kar­ka, mat­ka Nata­lii Kukul­skiej.

Ucho­dzi­ła za iko­nę muzy­ki pop pol­skiej estra­dy. Zali­cza­na do gro­na popu­lar­nych i słyn­nych pol­skich pio­sen­ka­rek lat 70. XX wie­ku. Wylan­so­wa­ła takie prze­bo­je jak m.in.: “Tyle słoń­ca w całym mie­ście”, “Nic nie może wiecz­nie trwać”, “Sta­ru­szek świat” czy “Naj­trud­niej­szy pierw­szy krok”. Wystę­po­wa­ła m.in. w Austrii, Buł­ga­rii, Cze­cho­sło­wa­cji, Fin­lan­dii, Irlan­dii, Jugo­sła­wii, Kana­dzie, NRD, RFN, Sta­nach Zjed­no­czo­nych, Szwecji, na Węgrzech oraz ZSRR.

Rodzina

Anna Maria Szme­ter­ling (póź­niej­szy pseu­do­nim Anna Jan­tar) uro­dzi­ła się 10 czerw­ca 1950 w Gine­ko­lo­gicz­no-Położ­ni­czym Szpi­ta­lu Kli­nicz­nym w Pozna­niu. Była dru­gim dziec­kiem Józe­fa Szme­ter­lin­ga (1925–2000) i Hali­ny z domu Sur­ma­ce­wicz (1924–2016). Mia­ła star­sze­go bra­ta Roma­na (ur. 1948), póź­niej­sze­go twór­cę słów do kil­ku jej pio­se­nek. zosta­ła ochrzczo­na w koście­le pw. Naj­święt­sze­go Zba­wi­cie­la w Pozna­niu otrzy­mu­jąc imio­na Anna Maria, a rodzi­ca­mi chrzest­ny­mi byli Jerzy Nałęcz-Nie­niew­ski – przy­ja­ciel ojca oraz Wło­dzi­mie­ra Sur­ma­ce­wicz – bra­to­wa mat­ki.

Jej dzia­dek od stro­ny mat­ki, Cze­sław Sur­ma­ce­wicz her­bu Leli­wa, pocho­dził z rodzi­ny szla­chec­kiej, w póź­niej­szym cza­sie był bur­mi­strzem Zdun. Po bab­ci Zofii Czo­snow­skiej, odzie­dzi­czy­ła głos, a po dziad­ku – uła­nie kre­so­wym zami­ło­wa­nie do gry na for­te­pia­nie, gry­wał on bowiem na tym instru­men­cie. Bab­ka od stro­ny ojca, Anna Sawic­ka (Szme­ter­ling), pra­co­wa­ła w Cyr­ku Bra­ci Sta­niew­skich (w 1944 wypro­wa­dzi­ła się do ówcze­snej Cze­cho­sło­wa­cji).

Edukacja

Od naj­młod­szych lat wyka­zy­wa­ła uzdol­nie­nie do śpie­wu. Przez pra­wie trzy lata, uczęsz­cza­ła do przed­szko­la muzycz­ne­go przy Pań­stwo­wej Wyż­szej Szko­le Muzycz­nej, gdzie uczy­ła się gry na for­te­pia­nie. W wie­ku czter­na­stu lat, zosta­ła zapro­szo­na przez Pio­tra Kuź­nia­ka do big­bi­to­we­go zespo­łu muzycz­ne­go Sza­fi­ry.

W latach 1964–1968 uczęsz­cza­ła do poznań­skie­go VIII Liceum Ogól­no­kształ­cą­ce­go im. Ada­ma Mic­kie­wi­cza i Śred­niej Szko­ły Muzycz­nej, w kla­sie for­te­pia­nu i ryt­mi­ki. Egza­min doj­rza­ło­ści z powo­du coraz licz­niej­szych wystę­pów i zwią­za­nych z tym zanie­dbań w nauce, zda­ła w liceum wie­czo­ro­wym przy uli­cy Strze­lec­kiej. W 1969 zda­wa­ła egza­min wstęp­ny na stu­dia do PWST w War­sza­wie, lecz nie zosta­ła przy­ję­ta (pierw­szeń­stwo mia­ły oso­by pocho­dzą­ce z rodzin robot­ni­czych i wiej­skich).

Początki muzyczne

Począt­ko­wo wystę­po­wa­ła w poznań­skich klu­bach stu­denc­kich m.in. Od Nowa (róg ul. Żydow­skiej i Wiel­kiej na Sta­rym Ryn­ku) oraz Stu­denc­kim Teatrze Nurt na Wino­gra­dach jako akom­pa­nia­tor­ka, a póź­niej tak­że jako woka­list­ka. 16 grud­nia 1968 w poznań­skim radiu, w trak­cie współ­pra­cy z gru­pą Polne Kwia­ty nagra­ła utwór “Po ten kwiat czer­wo­ny”. W stycz­niu 1969 wystą­pi­ła w Kra­ko­wie, na pre­sti­żo­wym w śro­do­wi­sku arty­stycz­nym Festi­wa­lu Pio­sen­ki Stu­denc­kiej, gdzie otrzy­ma­ła wyróż­nie­nie. W latach 1969–1972 Anna Szme­ter­ling była woka­list­ką zespo­łu Wagan­ci, z tego okre­su pocho­dzi popu­lar­ny utwór “Co ja w tobie widzia­łam”. Gru­pa współ­pra­co­wa­ła z zespo­łem Czer­wo­no-Czar­ni pod­czas wspól­nej tra­sy kon­cer­to­wej. Wystą­pi­ła w fil­mo­wej kome­dii muzycz­nej “Milion za Lau­rę” w reży­se­rii Hie­ro­ni­ma Przy­by­ła, wyko­nu­jąc z “Wagan­ta­mi” pio­sen­kę “Czuj­na straż”.

Kariera solowa

W 1972 zda­ła egza­min przed Komi­sją Wery­fi­ka­cyj­ną Mini­ster­stwa Kul­tu­ry i Sztuk, uzy­sku­jąc tytuł zawo­do­wej pio­sen­kar­ki oraz przy­ję­ła pseu­do­nim arty­stycz­ny: Anna Jan­tar. Kon­cer­to­wa­ła z pro­gra­mem estra­do­wym wraz z Andrze­jem Frajnd­tem, do sce­na­riu­sza Janu­sza Weis­sa. W 1973 uczest­ni­czy­ła w XI Kra­jo­wym Festi­wa­lu Pio­sen­ki Pol­skiej w Opo­lu, gdzie śpie­wa­ła swój pierw­szy solo­wy prze­bój “Naj­trud­niej­szy pierw­szy krok”. Od tego momen­tu sta­ła się bar­dziej roz­po­zna­wal­ną i uzna­ną pio­sen­kar­ką w Pol­sce lan­su­jąc wie­le innych prze­bo­jów, m.in.: “Tyle słoń­ca w całym mie­ście”, “Sta­ru­szek świat”, “Za każ­dy uśmiech”, “Baju-baj pro­szę pana (Jam­ba­laya)”, “Radość naj­pięk­niej­szych lat”, “Mój tyl­ko mój”, “Nie wierz mi, nie ufaj mi”, “Wiel­ka dama tań­czy sama”, “Moje jedy­ne marze­nie” czy “Nic nie może wiecz­nie trwać”.

W sumie zaśpie­wa­ła oko­ło 160 pio­se­nek róż­nych kom­po­zy­to­rów. Współ­pra­co­wa­ła z wie­lo­ma pol­ski­mi arty­sta­mi i pio­sen­ka­rza­mi m.in. ze Sta­ni­sła­wem Soj­ką, Bogu­sła­wem Mecem, Zbi­gnie­wem Hoł­dy­sem czy Andrze­jem Tenar­dem, nagry­wa­ła rów­nież pio­sen­ki z Bud­ką Sufle­ra i zespo­łem Per­fect (1978/1979). W 1979 otrzy­ma­ła Odzna­kę “Zasłu­żo­ne­go Dzia­ła­cza Kul­tu­ry”. Ostat­nim pro­gra­mem tele­wi­zyj­nym z udzia­łem Anny Jan­tar, był pro­gram prze­zna­czo­ny dla dzie­ci pt. Zamiast słu­chać bajek, nakrę­co­ny w Pal­miar­nii w Wał­brzy­chu.

Jej wize­ru­nek zna­lazł się na wie­lu tytu­ło­wych okład­kach m.in. takich pol­skich cza­so­pism jak: “Fakt”, “Gala”, “Na żywo”, “Przy­jaźń”, “Retro”, “Retro wspo­mnie­nia”, “Ta nasza mło­dość” czy “Zwier­cia­dło”.

Ostatni wyjazd do Stanów Zjednoczonych i śmierć

27 grud­nia 1979 wyle­cia­ła w tra­sę kon­cer­to­wą do Sta­nów Zjed­no­czo­nych. W stycz­niu i lutym 1980 gra­ła kon­cer­ty w klu­bach polo­nij­nych w Chi­ca­go i New Jer­sey wraz z zespo­łem Per­fect i Tra­gap. 12 mar­ca wystą­pi­ła w klu­bie “Zodiak” w New Jer­sey, gdzie zagra­ła swój ostat­ni kon­cert przed śmier­cią. Pod­czas jed­ne­go z ostat­nich wystę­pów powie­dzia­ła wów­czas m.in.:

Dobry wie­czór, witam pań­stwa bar­dzo ser­decz­nie. Witam wszyst­kie dzie­ci, któ­re przy­szły dzi­siaj tak­że (…). Dro­dzy pań­stwo, witam i w zasa­dzie nie­ste­ty, z przy­kro­ścią stwier­dzam tak­że, że żegnam. Ponie­waż śpie­wam dzi­siaj po raz ostat­ni (…) dla pań­stwa i bar­dzo się cie­szę i jed­no­cze­śnie smu­cę tro­chę z tego powo­du. Zaśpie­wam dla pań­stwa kil­ka pio­se­nek ze swo­je­go reper­tu­aru. Będą star­sze, now­sze… Oczy­wi­ście nie zabrak­nie zupeł­nych nowo­ści. A roz­pocz­nę pio­sen­ką, któ­rą darzę szcze­gól­nym sen­ty­men­tem, jako że przy­po­mi­na mi ona począt­ki mojej pra­cy estra­do­wej. Pio­sen­ka o pięk­nym tytu­le, któ­ry może być tak­że recep­tą na szczę­ście – “Żeby szczę­śli­wym być”.

Zgi­nę­ła 14 mar­ca 1980 oko­ło godzi­ny 11:15 w pobli­żu lot­ni­ska Okę­cie w kata­stro­fie samo­lo­tu Ił-62 “Miko­łaj Koper­nik” lecą­ce­go z lot­ni­ska JFK z Nowe­go Jor­ku do War­sza­wy, przy podej­ściu do lądo­wa­nia. Po jej śmier­ci, lekarz medy­cy­ny sądo­wej, prze­pro­wa­dza­ją­cy bada­nie prze­ka­zał jej mat­ce Hali­nie Sur­ma­ce­wicz mały róża­niec, któ­ry trzy­ma­ła w zaci­śnię­tej dło­ni pod­czas kata­stro­fy. Cere­mo­nia pogrze­bo­wa odby­ła się 25 mar­ca 1980 z udzia­łem oko­ło 40 tysię­cy osób na war­szaw­skim Cmen­ta­rzu Waw­rzy­szew­skim. Pod­czas pogrze­bu prze­ma­wiał Daniel Olbrych­ski. Na nagrob­ku wid­nie­je nazwi­sko Anna Jan­tar Kukul­ska (w gro­bow­cu tym spo­czął rów­nież zmar­ły 13 wrze­śnia 2010 jej mąż – Jaro­sław Kukul­ski).