Helmut Nadolski
Muzyk

Hel­mut Nadol­ski (ur. 27 paź­dzier­ni­ka 1942 w Gdań­sku) – pol­ski kom­po­zy­tor, kon­tra­ba­si­sta, poeta, aktor, per­for­mer, arty­sta mul­ti­me­dial­ny. Jed­na z naj­barw­niej­szych i naj­bar­dziej kon­tro­wer­syj­nych posta­ci pol­skiej sce­ny muzycz­nej.

Lata 50 XX w. i 60 XX w.

Uczęsz­czał do Liceum Ogól­no­kształ­cą­ce­go w Sopo­cie i do Pań­stwo­wej Szko­ły Muzycz­nej w Gdań­sku-Wrzesz­czu. W począt­kach karie­ry był zwią­za­ny z trój­miej­skim śro­do­wi­skiem jaz­zo­wym. W koń­cu lat 50 XX w. współ­pra­co­wał z kaba­re­tem To Tu i cyr­kiem Tra­la­bom­ba Jerze­go Afa­na­sje­wa w Klu­bie Stu­den­tów Wybrze­ża “Żak”. Tego też okre­su się­ga jego przy­jaźń z Cze­sła­wem Nie­me­nem, któ­ry uwa­żał, że Nadol­ski:

Łamie powszech­nie przy­ję­te sche­ma­ty gry na kon­tra­ba­sie. Jest mistrzem swo­je­go instru­men­tu. Stwo­rzył wła­sną muzy­kę nace­cho­wa­ną nie­wia­ry­god­ną wprost siłą … Jest arty­stą wraż­li­wym, obda­rzo­nym wiel­ką wyobraź­nią – muzy­kiem, któ­ry dźwię­ka­mi malu­je obra­zy swej głę­bo­ko oso­bi­stej wizji …

W 1969 roku Nadol­ski jako czło­nek Kwar­te­tu Andrze­ja Przy­biel­skie­go zdo­był II nagro­dę na festi­wa­lu Jazz Jam­bo­ree. Kom­po­zy­cję Przy­biel­skie­go pt. Żebrów­ka w kon­cer­to­wym wyko­na­niu gru­py z JJ’69 opu­bli­ko­wa­no na skła­dan­ko­wym long­playu JJ 69 – New Faces In Polish Jazz.

Lata 70 XX w.

Kon­tra­ba­si­sta był zwią­za­ny z awan­gar­do­wą sce­ną free-jaz­zo­wą (m.in. Sesja 72), współ­two­rzył Gru­pę Nie­men, kon­cer­to­wał na wie­lu estra­dach w kra­ju i za gra­ni­cą (m.in. na festi­wa­lach Jazz Jam­bo­ree z Cz. Nie­me­nem, na War­szaw­skiej Jesie­ni, w gale­riach sztu­ki w Pol­sce, Austrii, Nor­we­gii i RFN). Do waż­niej­szych pozy­cji w jego dys­ko­gra­fii nale­żą: Four Dia­lo­qu­es with Con­scien­ce – wspól­ny pro­jekt muzy­ków Sesji 72 i aktor­ki Igi Cem­brzyń­skiej (1973), Medi­ta­tion z udzia­łem Cz. Nie­me­na, Andrze­ja Nowa­ka i akto­ra Olgier­da Łuka­sze­wi­cza – nagra­nia doko­na­no pod­czas kon­cer­tu w koście­le św. Jerze­go w Sopo­cie (1974) i New Musik from Poland – H. Nadol­ski (1979), a tak­że long­playe nagra­ne z Gru­pą Nie­men: Stran­ge Is This World (1972), Nie­men (vol.1) i Nie­men (vol.2) (1973). Nadol­ski jest twór­cą muzy­ki do wie­lu fil­mów fabu­lar­nych i tele­wi­zyj­nych, m.in.: Dziew­czy­ny do wzię­cia (reż. Janusz Kon­dra­tiuk), Reko­lek­cje (reż. Witold Lesz­czyń­ski), Kro­ni­ka pol­ska (reż. Grze­gorz Kró­li­kie­wicz), Upio­ry (reż. Mar­cel Kochań­czyk) oraz spek­ta­kli poetyc­kich, m.in. do poezji Raine­ra Marii Ril­ke­go Co pan sądzi o miło­ści, co pan myśli o śmier­ci, do poezji Cypria­na Kami­la Nor­wi­da Czas idzie, śmierć goni i do poezji Mari­ny Cwie­ta­je­wej Dia­log z Sumie­niem (jako czło­nek Sesji 72).

Lata 80 XX w.

Od 1980 roku współ­two­rzył z Andrze­jem Mita­nem, Andrze­jem Przy­biel­skim, Andrze­jem Bie­ża­nem i Janu­szem Trzciń­skim Super Gru­pę Bez Fał­szy­wej Skrom­no­ści. Naj­waż­niej­szym przed­się­wzię­ciem for­ma­cji był spek­takl Księ­ga Hio­ba, wysta­wio­ny w Teatrze Naro­do­wym w ramach Jazz Jamboree’81. Pla­no­wa­ną na 14 grud­nia reali­za­cję w Stocz­ni Szcze­ciń­skiej unie­moż­li­wi­ło wpro­wa­dze­nie sta­nu wojen­ne­go. Tak­że w pierw­szej poło­wie lat 80 XX w. Nadol­ski był współ­twór­cą Teatru Instru­men­tal­ne­go Ryszar­da Miś­ka przy Teatrze Muzycz­nym w Gdy­ni. Do jego naj­waż­niej­szych spek­ta­kli nale­ży – opar­ty na jego bio­gra­fii Pro­ces zade­dy­ko­wa­ny Fran­zo­wi Kaf­ce. Pre­mie­ra wido­wi­ska odby­ła się 13 mar­ca 1982 roku i była ogrom­nym wyda­rze­niem w woj. gdań­skim. Nadol­ski był odtwór­cą głów­nej roli, kom­po­zy­to­rem muzy­ki i współ­re­ży­se­rem. Spek­takl otrzy­mał wspa­nia­łe recen­zje i poru­szył całe śro­do­wi­sko arty­stycz­ne Trój­mia­sta. W 1984 roku uka­zał się w ogra­ni­czo­nym nakła­dzie long­play, zaty­tu­ło­wa­ny Jubi­le­uszo­wa Orkie­stra Hel­mu­ta Nadol­skie­go (uka­za­ło się też jego dru­gie wyda­nie ze zmie­nio­ną okład­ką). W poło­wie lat 80 XX w. H.Nadolski zamiesz­kał w Bre­mie.

Lata 90 XX w. i obecnie

Od lat 90 XX w. arty­sta reali­zu­je per­for­man­ce Mobi­le – rodzaj spek­ta­klu muzycz­ne­go łączą­ce­go róż­ne for­my eks­pre­sji wyko­naw­czej (rucho­ma rzeź­ba gra­ją­ca, muzy­ka impro­wi­zo­wa­na, medy­ta­cje). Wystę­pu­je w klu­bach jaz­zo­wych, a tak­że na sce­nie z mono­dra­mem Min­ni Oehl Camil­le Clau­del. Od prze­ło­mu pierw­szej i z począt­kiem dru­giej deka­dy XXI wie­ku uka­za­ły się w Pol­sce jego dwa albu­my: Muzy­ka morza (2010) i Kie­dy umie­ra czło­wiek (2011). 19 listo­pa­da 2012 roku, w klu­bie Ver­sal­ka w Sopo­cie arty­sta obcho­dził jubi­le­usz sie­dem­dzie­sią­tych uro­dzin i 50-lecia pra­cy twór­czej. Z tej oka­zji otrzy­mał Nagro­dę Pre­zy­den­ta Mia­sta Gdań­ska w Dzie­dzi­nie Kul­tu­ry. W cza­sie impre­zy H.Nadolski wywo­łał sen­sa­cję, pod­pa­lił swój kon­tra­bas. 5 grud­nia tegoż roku został odzna­czo­ny przez Mini­stra Kul­tu­ry i Dzie­dzic­twa Naro­do­we­go Srebr­nym Meda­lem “Zasłu­żo­ny Kul­tu­rze Glo­ria Artis”.

Hel­mut Nadol­ski – jego wypo­wiedź i muzy­ka były waż­ną czę­ścią kon­cer­tu Po co pol­skie­mu jaz­zo­wi awan­gar­da na Jazz nad Odrą