Piwnica Pod Baranami
Muzyk

Piw­ni­ca pod Bara­na­mi (PpB) – kaba­ret lite­rac­ki zało­żo­ny w 1956 w Kra­ko­wie. W Piw­ni­cy powsta­wa­ły pio­sen­ki, krót­kie for­my sce­nicz­ne, wido­wi­ska ple­ne­ro­we.

Historia

Kaba­ret zało­żo­ny został w 1956 w piw­ni­cach pała­cu “Pod Bara­na­mi” przez Pio­tra Skrzy­nec­kie­go i kil­kor­ga stu­den­tów kra­kow­skich uczel­ni. Wśród zało­ży­cie­li Piw­ni­cy byli m.in. Bro­ni­sław Chro­my i Krzysz­tof Pen­de­rec­ki. Ofi­cjal­nie Piw­ni­cę otwar­to 26 maja 1956. Pier­wot­nie mia­ło to być miej­sce spo­tkań kra­kow­skich stu­den­tów.

Począt­ko­wo w wystę­pach udział bra­li m.in. Piotr Skrzy­nec­ki, Joan­na Olcza­ków­na, Bar­ba­ra Nawra­to­wicz, Krzysz­tof Litwin, Tade­usz Kwin­ta, Mie­czy­sław Świę­cic­ki, Miro­sław Obłoń­ski, Wie­sław Dym­ny, Kika Leli­ciń­ska, Ire­na Szasz­kie­wi­czo­wa, Jan Günt­ner, Joan­na Ple­wiń­ska, Jerzy Vetu­la­ni, Maria Nowo­tar­ska. Kie­row­ni­kiem lite­rac­kim i autor­ką sce­no­gra­fii, “mózgiem i duszą Piw­ni­cy” była Jani­na Garyc­ka.

W Piw­ni­cy pod Bara­na­mi przez pewien czas wystę­po­wa­ły zespo­ły jaz­zo­we Krzysz­to­fa Kome­dy i Andrze­ja Kury­le­wi­cza.

W latach sześć­dzie­sią­tych poja­wi­li się: Ewa Demar­czyk, któ­ra wraz z kom­po­zy­to­rem Piw­ni­cy Zyg­mun­tem Koniecz­nym wypro­mo­wa­ła kaba­ret na całą Pol­skę, śpie­wa­ją­cy poeta Leszek Dłu­gosz, kom­po­zy­to­rzy Sta­ni­sław Radwan i Andrzej Zaryc­ki, Kry­sty­na Zachwa­to­wicz.

W latach sześć­dzie­sią­tych i sie­dem­dzie­sią­tych powsta­ły naj­słyn­niej­sze utwo­ry, a zespół zyskał sobie opi­nię jed­nej z naj­lep­szych grup arty­stycz­nych w kra­ju. Za tek­sty słu­ży­ły dzie­ła o naj­róż­niej­szej tema­ty­ce i nastro­ju: od Pie­śni nad pie­śnia­mi poprzez wywiad z Ariad­ną Gie­rek po opis roz­mna­ża­nia śli­ma­ków z daw­nej ency­klo­pe­dii.

Po 1976 z Piw­ni­cy ode­szło wie­lu arty­stów: Ewa Demar­czyk, Kry­sty­na Zachwa­to­wicz, Miro­sław Obłoń­ski, Krzysz­tof Litwin, Mie­czy­sław Świę­cic­ki. Piotr Skrzy­nec­ki przy­jął na ich miej­sce do kaba­re­tu wie­le nowych twa­rzy – m.in. Alo­szę Awdie­je­wa, Annę Sza­ła­pak, Hali­nę Wyro­dek, Olę Mau­rer, Andrze­ja Maja, Mar­ka Gre­chu­tę, Jac­ka Wój­cic­kie­go, Grze­go­rza Tur­naua, Tama­rę Kali­now­ską, Ewę Wnu­ko­wą, Janu­sza Rado­go­sta Kowal­czy­ka.

Muzy­kę two­rzy­li obok dotych­cza­so­wych kom­po­zy­to­rów Zbi­gniew Pre­isner, Grze­gorz Tur­nau, Jan Kan­ty Paw­luś­kie­wicz oraz Zbi­gniew Raj, póź­niej poja­wi­li się tak­że nowi – Adrian Konar­ski, Doro­ta Ślę­zak i Tomasz Kmie­cik.

Okrą­głe rocz­ni­ce powsta­nia kaba­re­tu zna­ne były z hucz­nych obcho­dów, m.in. 1966, 1972, 1976, 1986, 1996, 2006. Tra­dy­cją sta­ły się też uro­dzi­ny Pio­tra Skrzy­nec­kie­go, obcho­dzo­ne po jego śmier­ci w for­mie uro­dzi­no­wych kon­cer­tów w Teatrze im. Juliu­sza Sło­wac­kie­go w Kra­ko­wie.

Po śmier­ci Pio­tra Skrzy­nec­kie­go (1997) Towa­rzy­stwo Przy­ja­ciół Piw­ni­cy pod Bara­na­mi i arty­ści kaba­re­tu na wspól­nym zebra­niu uzna­li, że Piw­ni­ca ist­nie­je nadal i kon­ty­nu­owa­li wystę­py.

Jazz w Piwnicy

Pod koniec lat 50. Piw­ni­ca sta­ła się cen­trum jaz­zu w Pol­sce. Gra­li tutaj: Jerzy Matusz­kie­wicz, Andrzej Trza­skow­ski, Krzysz­tof Kome­da, Andrzej Kury­le­wicz, Jan Pta­szyn Wró­blew­ski, Andrzej Dąbrow­ski, Woj­ciech Karo­lak, Zbi­gniew Namy­słow­ski, śpie­wa­ła Wan­da War­ska.

Śro­do­wi­sko jaz­zo­we wspie­ra­li: Jerzy Skar­żyń­ski, Leopold Tyr­mand i bra­cia Fer­ste­ro­wie.

W latach 60. roz­po­czę­li kon­cer­ty w Piw­ni­cy: Tomasz Stań­ko, Zbi­gniew Seifert, Janusz Muniak, Jan Jar­czyk, Janusz Ste­fań­ski. W latach 70. i 80.: “Beale Stre­et Band”, “Play­ing Fami­ly”, “Sun Ship”, Wła­dy­sław Sen­dec­ki, Jaro­sław Śmie­ta­na, Krzysz­tof Ście­rań­ski, Andrzej Cudzich, Marek Bała­ta, Jazz Band Ball Orche­stra i gru­pa Osjan.

Do tra­dy­cji tej powró­co­no w 1996, orga­ni­zu­jąc cyklicz­ny Let­ni Festi­wal Jaz­zo­wy w Piw­ni­cy pod Bara­na­mi. W 2000 miał miej­sce pierw­szy zor­ga­ni­zo­wa­ny przez Alek­san­dra Glon­dy­sa kon­cert Elling­ton po kra­kow­sku, w któ­rym utwo­ry Duke’a Elling­to­na aran­żo­wa­li arty­ści Piw­ni­cy: Grze­gorz Tur­nau, Jan Kan­ty Paw­luś­kie­wicz, Zbi­gniew Raj, Andrzej Zaryc­ki. Od począt­ku 2007 reak­ty­wo­wał się Jazz Club pod Bara­na­mi – Old Jazz Swin­ging Stars (gra­ją­cy w czwart­ki), któ­rym kie­ru­je Marek Andrzej Micha­lak.

Środowisko Piwnicy

Śro­do­wi­sko Piw­ni­cy two­rzy­li poza wyżej wymie­nio­ny­mi posta­cia­mi rów­nież m.in.: Bro­ni­sław Chro­my, Anna Dym­na, Marian Dzię­dziel, Marian Eile, Józef Klu­za, Zbi­gniew Ksią­żek, Cze­sław Miłosz, Sła­wo­mir Mro­żek, Jan Nowic­ki, Agniesz­ka Osiec­ka, Krzysz­tof Pen­de­rec­ki, Kry­sty­na Szcze­pań­ska-Maj, Andrzej Szcze­klik, Doro­ta Tera­kow­ska, Elż­bie­ta Towar­nic­ka, Jerzy Turo­wicz, Andrzej Waj­da, Kazi­mierz Wiśniak, Leszek Wój­to­wicz.

Inni arty­ści mają­cy w swo­jej histo­rii “piw­nicz­ny” epi­zod, to Kon­rad Mater­na, Wie­sław Moczul­ski, Michał Kaniew­ski, Kazi­mierz Adam­czyk, Andrzej Mar­chew­ka, Jacek Kacz­mar­ski, Paweł Gra­wicz, Zbi­gniew Rabsz­tyn.

W kolek­cji malar­stwa Piw­ni­cy znaj­du­ją się dwa obra­zy Jerze­go Leopol­da Feine­ra – jeden to por­tret Pio­tra Skrzy­nec­kie­go z Seba­stia­nem Kuda­sem, a dru­gi to por­tret mło­dej dziew­czy­ny.

W godzi­nach połu­dnio­wych i popo­łu­dnio­wych śro­do­wi­sko kaba­re­tu spo­ty­ka się w barze Vis-à-vis (obok Piw­ni­cy).

W 2006 Insty­tut Pamię­ci Naro­do­wej poin­for­mo­wał, że w prze­szło­ści na arty­stów Piw­ni­cy dono­si­ło 10–12 taj­nych współ­pra­cow­ni­ków Służ­by Bez­pie­czeń­stwa PRL, wśród nich naj­bar­dziej aktyw­ny był Michał Roni­kier, któ­ry dzia­łał pod pseu­do­ni­mem “Zyg­munt” i miał skła­dać dono­sy na innych arty­stów. Doty­czy tego publi­ka­cja książ­ko­wa pt. Kola­cja z kon­fi­den­tem. Piw­ni­ca pod Bara­na­mi w doku­men­tach Służ­by Bez­pie­czeń­stwa autor­stwa Sta­ni­sła­wa M. Jan­kow­skie­go i Jolan­ty Dru­żyń­skiej z 2006.

Książki o Piwnicy

Materiały filmowe o Piwnicy

Anto­ni Krau­ze nakrę­cił czte­ro­czę­ścio­wy film “Piw­ni­ca pod Bara­na­mi Pio­tra Skrzy­nec­kie­go”.

Wybrane pieśni śpiewane w Piwnicy pod Baranami